Kercelak i warszawski Al Capone

             

           Warszawski Al Capone? Okazuje się, że z historią bazaru wiąże się postać kontrowersyjnego i niezwykle barwnego gangstera Łukasza Siemiątkowskiego, którego Warszawa znała jako Tatę Tasiemkę. ,,Pseudonim jego pochodził stąd, że przed pierwszą wojną światową pracował w fabryce tasiemek¹”. Funkcjonował też pod przezwiskami, Ignac lub Tasiemka². 

       Ten potężny łysy mężczyzna z bujnym wąsem kontrolował cały handel na placu Kercelego. Często przesiadywał w knajpie ,,Aleksandrówka”, gdzie miał pogląd na całe wolskie targowisko. Miał on za sobą ludzi, którzy nosili miano ,,Bandy z Kercelaka”. Ich zadaniem było wymuszanie na kupcach haraczy. Zaczęło się od pobierania blach (*blachy = pieniądze³) za stanowisko na placu targowym, wszystko w zależności od majętności handlarza. Gdy ludzie nie chcieli płacić, ,,czekały na nich *szpadryna i kopyto, czyli nóż i pistolet⁴”. Bandyci ciężko ich okaleczali, a nawet gasili nieszczęśników (*zgasić = zabić⁵). Kończyło się to również okaleczaniem ich bliskich, rabunkiem sklepu lub niszczeniem straganu. W szybkim czasie haracze wymuszano już od wszystkiego np. posagów córek kupców. Tasiemka sam wyznaczał sprawiedliwość i zarządzał kary. Zdarzały się sytuacje, w których przeprowadzano na ludziach ,,rozprawy”. Stał on bowiem na czele sądu złodziejskiego – *dintojra⁶. Gangster ze swoją ferajną (*ferajna = towarzystwo⁷) często jadali drogie dania i pili litrami atrychę (*atrycha = wódka⁸), a w tym czasie handlarze wystawiali weksel za wekslem, aby przeżyć ciężki czas. Żadne wołanie o pomoc i doniesienia nie przynosiły skutków. 

       Wszystko zmieniło się w 1932 roku. Wtedy Tata Tasiemka ze swoją bandą (aż siedemnaście osób) został postawiony przed sądem. Po całej Warszawie sprzymierzeńcy szefa gangu zaczęli wyznaczać kary na ,,kapusiach”, którym obcinano uszy. Przestępców na szczęście skazano, w tym ich przedstawiciela. Dostali od roku do sześciu lat pozbawienia wolności. Wielka chewra (*chewra = towarzystwo⁹) miała trafić do mamra (*mamer = areszt, więzienie¹⁰). Siemiątkowski jednak nie odsiedział swojego wyroku, bo prezydent RP Ignacy Mościcki osobiście ułaskawił go. Dwa lata później przyznano mu również Krzyż Niepodległości, który został mu odebrany przez jego przestępczą przeszłość. Potem zaangażował się w działalność podziemną w czasie wojny. Złapano go, osadzono na Pawiaku, potem w obozie koncentracyjnym na Majdanku, gdzie zmarł na tyfus. Tak wraz z końcem Kercelaka, zakończyła się sława Taty Tasiemki i jego bandy¹¹.   

  Łukasz Siemiątkowski, zwany Tatą Tasiemką (źródło: culture.pl)

Część członków gangu Tasiemki (źródło: wyborcza.pl)

Proces Taty.Widok na ławę oskarżonych w czasie rozprawy. Widoczni m.in.: Łukasz Siemiątkowski (siedzi z lewej łysy), Pantaleon Karpiński (siedzi obok Siemiątkowskiego),1932, 
fot. Koncern Ilustrowany Kurier Codzienny - Archiwum Ilustracji /Narodowe Archiwum Cyfrowe (NAC)

Kolejna fotografia z procesu Tasiemki i jego ferajny (źródło: wyborcza.pl)

Satyryczny rysunek, który opublikowano po aresztowaniu Tasiemki

(źródło: Muzeum Wojska Polskiego)

* Przykłady słów używanych w gwarze warszawskiej (wolskiej, złodziejskiej i podmiejskiej) 

Bibliografia:

1 Cyt. Bronisław Wieczorkiewicz, Gwara warszawska dawniej i dziś, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1968, wydanie drugie, rozszerzone, s. 186.

2 Zob. Łukasz Siemiątkowski, https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%81ukasz_Siemi%C4%85, dostęp: 12.05.2017.

3 Zob. Bronisław Wieczorkiewicz, Gwara warszawska dawniej i dziś, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1968, wydanie drugie, rozszerzone, s. 187.

4 Cyt. Tata Tasiemka – polskie ,,Al Capone”, 

https://historiamniejznanaizapomniana.wordpress.com/2015/11/03/tata-tasiemka-polski-al-capone/, dostęp: 12.05.2017.

5 Zob. Bronisław Wieczorkiewicz, Gwara warszawska dawniej i dziś, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1968, wydanie drugie, rozszerzone, s. 187.

6 Zob. Bronisław Wieczorkiewicz, Gwara warszawska dawniej i dziś, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1968, wydanie drugie, rozszerzone, s. 186.

7 Zob. Bronisław Wieczorkiewicz, Gwara warszawska dawniej i dziś, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1968, wydanie drugie, rozszerzone, s. 187.

8 Tamże.

9 Tamże.

10 Tamże.

11 Zob. Piotr Wróblewski, ,,Kercelak”. Przedwojenny bazar z warszawskim Al Capone, ,,śpiewającymi ptakami” i zimną wódką, http://warszawa.naszemiasto.pl/artykul/kercelak-przedwojenny-bazar-z-warszawskim-al-capone,3784944,artgal,t,id,tm.html, dostęp: 12.05.2017.